Advanced search
1 file | 10.59 MB

Meertaligheid als paradox : twee hedendaagse interculturele autobiografieën

Ilse Logie (UGent)
(2018) FILTER. 25(3). p.55-63
Author
Organization
Abstract
Meertaligheid als literaire mythe Ilse Logie In zowel de hedendaagse vertaalwetenschap als de vergelijkende literatuurwetenschap wordt meertaligheid beschouwd als de nieuwe heilige graal – het toppunt van symbolisch literair kapitaal. De vraag is echter wat meertaligheid precies betekent, en of we hier niet met een grotendeels retorische constructie te maken hebben waarvan de complexiteit onvoldoende wordt ingezien. Wetenschappers als Yasemin Yildiz, Brian Lennon of David Gramling hebben, op verschillende gronden en met uiteenlopende argumenten, kanttekeningen geplaatst bij het primaat (Yildiz, Lennon) en zelfs de wenselijkheid van meertaligheid als exponent van de literaire norm in een geglobaliseerde maatschappij. Volgens Lennon is het hele literaire bedrijf net gericht op het ondermijnen van wat hij “strong multilingualism” noemt, en worden alleen oppervlakkige verschijningsvormen van meertaligheid, zoals code switching, daadwerkelijk getolereerd. Als voorbeeld van deze paradox – een meertaligheid die wordt beleden maar nauwelijks in de praktijk gebracht – analyseert Lennon het genre van de language memoir, waarin auteurs die onder druk van hun levensomstandigheden van taal zijn veranderd (zoals dat het geval is in French Lessons van Alice Kaplan of Lost in Translation van Eva Hoffman) verslag doen van dit proces in overwegend eentalige teksten – teksten die vervolgens in andere talen worden vertaald (“translational monolingualism”, noemt Gramling deze tweede beweging). Anderzijds kan ook worden geopperd dat dit nu juist het spanningsveld is waarbinnen literair vertalen gedijt, aangezien radicale meertaligheid de noodzaak ervan de facto zou opheffen. Aan de hand van enkele concrete voorbeelden van language memoirs van auteurs met een Latijns-Amerikaanse achtergrond wil ik deze stellingen natrekken. Is er in Hunger of Memory van Richard Rodríguez, Leaving van Sergio Waisman, Le bleu des abeilles van Laura Alcoba en Mais ao sul van Paloma Vidal inderdaad sprake van verdringing van de andere taal? Zijn ze het product van gewilde zelfvertaling, van zelfcensuur of van beide? Hoewel ik in mijn bijdrage in de eerste plaats wil stilstaan bij vormen van vertaling die aan de publicatie van autobiografische literaire teksten voorafgaan, wil ik ook kijken naar wat daarna gebeurt. Zijn de gepubliceerde zelfvertalingen van een aantal van deze werken - Irse (Waisman) en Más al sur (Vidal) - compensaties voor de eentaligheid van het origineel of hebben ze een andere functie? En stelt dit soort teksten specifieke vertaalproblemen?
Keywords
Multiingualism, Translation, Latin America

Downloads

  • (...).pdf
    • full text
    • |
    • UGent only
    • |
    • PDF
    • |
    • 10.59 MB

Citation

Please use this url to cite or link to this publication:

Chicago
Logie, Ilse. 2018. “Meertaligheid Als Paradox : Twee Hedendaagse Interculturele Autobiografieën.” Filter 25 (3): 55–63.
APA
Logie, I. (2018). Meertaligheid als paradox : twee hedendaagse interculturele autobiografieën. FILTER, 25(3), 55–63.
Vancouver
1.
Logie I. Meertaligheid als paradox : twee hedendaagse interculturele autobiografieën. FILTER. Nijmegen; 2018;25(3):55–63.
MLA
Logie, Ilse. “Meertaligheid Als Paradox : Twee Hedendaagse Interculturele Autobiografieën.” FILTER 25.3 (2018): 55–63. Print.
@article{8607278,
  abstract     = {Meertaligheid als literaire mythe
									Ilse Logie
In zowel de hedendaagse vertaalwetenschap als de vergelijkende literatuurwetenschap wordt meertaligheid beschouwd als de nieuwe heilige graal – het toppunt van symbolisch literair kapitaal. De vraag is echter wat meertaligheid precies betekent, en of we hier niet met een grotendeels retorische constructie te maken hebben waarvan de complexiteit onvoldoende wordt ingezien. Wetenschappers als Yasemin Yildiz, Brian Lennon of David Gramling hebben, op verschillende gronden en met uiteenlopende argumenten, kanttekeningen geplaatst bij het primaat (Yildiz, Lennon) en zelfs de wenselijkheid van meertaligheid als exponent van de literaire norm in een geglobaliseerde maatschappij. Volgens Lennon is het hele literaire bedrijf net gericht op het ondermijnen van wat hij “strong multilingualism” noemt, en worden alleen oppervlakkige verschijningsvormen van meertaligheid, zoals code switching, daadwerkelijk getolereerd. Als voorbeeld van deze paradox – een meertaligheid die wordt beleden maar nauwelijks in de praktijk gebracht – analyseert Lennon het genre van de language memoir, waarin auteurs die onder druk van hun levensomstandigheden van taal zijn veranderd (zoals dat het geval is in French Lessons van Alice Kaplan of Lost in Translation van Eva Hoffman) verslag doen van dit proces in overwegend eentalige teksten – teksten die vervolgens in andere talen worden vertaald (“translational monolingualism”, noemt Gramling deze tweede beweging). Anderzijds kan ook worden geopperd dat dit nu juist het spanningsveld is waarbinnen literair vertalen gedijt, aangezien radicale meertaligheid de noodzaak ervan de facto zou opheffen.
Aan de hand van enkele concrete voorbeelden van language memoirs van auteurs met een Latijns-Amerikaanse achtergrond wil ik deze stellingen natrekken. Is er in Hunger of Memory van Richard Rodríguez, Leaving van Sergio Waisman, Le bleu des abeilles van Laura Alcoba en Mais ao sul van Paloma Vidal inderdaad sprake van verdringing van de andere taal? Zijn ze het product van gewilde zelfvertaling, van zelfcensuur of van beide? Hoewel ik in mijn bijdrage in de eerste plaats wil stilstaan bij vormen van vertaling die aan de publicatie van autobiografische literaire teksten voorafgaan, wil ik ook kijken naar wat daarna gebeurt. Zijn de gepubliceerde zelfvertalingen van een aantal van deze werken -  Irse (Waisman) en Más al sur (Vidal) - compensaties voor de eentaligheid van het origineel of hebben ze een andere functie? En stelt dit soort teksten specifieke vertaalproblemen?

},
  author       = {Logie, Ilse},
  issn         = {0929-9394},
  journal      = {FILTER},
  keywords     = {Multiingualism,Translation,Latin America},
  language     = {dut},
  number       = {3},
  pages        = {55--63},
  title        = {Meertaligheid als paradox : twee hedendaagse interculturele autobiografieën},
  volume       = {25},
  year         = {2018},
}