Advanced search
Add to list

Tussen de lijnen lezen: over het leesgedrag van jongeren en de etnische verschillen

Sofie Beunen (UGent) , Jessy Siongers (UGent) and John Lievens (UGent)
(2015)
Author
Organization
Abstract
Onderzoeksdoel en relevantie bijdrage: Een aanzienlijk deel van de Belgische bevolking bestaat uit mensen met een buitenlandse achtergrond. Beleidsmakers streven naar een inclusieverhaal op vlak van cultuurparticipatie, omwille van de verschillende voordelen (zoals sociale integratie) hiermee verbonden. Wij gaan bijgevolg na of er etnische verschillen zijn in leesgedrag en hoe die te verklaren zijn. De specifieke focus op leesgedrag, als onderdeel van cultuurparticipatie, is belangrijk omdat het een meer ‘toegankelijke’ activiteit is (in termen van tijd, plaats, onderwerp en taal) en omwille van de sterkere positieve link met onderwijsprestaties. Lezen levert voordelen op die onmiddellijk ingezet kunnen worden op school (vocabularium-kennis, creativiteit, informatieverwerking, tekstbegrip…), waarbij taal een belangrijk aspect is (zeker voor etnische minderheids-groepen). In meerdere onderzoeken wordt lezen eveneens genoemd als middel tot soci-ale mobiliteit. Gezien deze voordelen is het interessant om te kijken welke factoren het leesgedrag voornamelijk beïnvloeden (ouderlijke of schoolkenmerken). We openen hierbij het sociale mobiliteit-culturele reproductie-debat. Meer specifiek willen we na-gaan of het leesgedrag doormiddel van schoolse cultuureducatie beïnvloed kan worden en in welke mate. Theoretisch kader : Enerzijds gaat Bourdieu’s culturele reproductietheorie er vanuit dat vooral de ouders het leesgedrag beïnvloeden. Dit komt onder meer doordat ze een be-paald voorbeeldgedrag stellen (bv. lezen, naar de bibliotheek gaan…) dat kinderen per-cipiëren als normaal en zullen reproduceren. Daartegenover staat de sociale mobiliteitstheorie, die de ouderlijke invloed niet ontkent, maar evenwel een invloed toeschrijft aan andere socialiserende actoren, zoals bijvoorbeeld de school. Op die manier kunnen kinderen een hogere sociale positie dan de ouders bereiken. Verder tonen verscheidene onderzoeken de lagere culturele participatie van etnische minderheidsgroepen aan. Wanneer we dit willen verklaren staat de ‘(educational) marginality hypothesis’ tegenover het ‘ethnicity perspective’. De ene groep schrijft de lagere participatie toe aan het lagere opleidingsniveau van migranten, de andere aan verschillende motieven om de vrije tijd door te brengen en aan verschillen in subculturele identiteit. Onderzoeksmethode : In 2013 werd in Vlaanderen een grootschalig surveyonderzoek opge-zet, waarbij 5086 leerlingen (30% met niet-Belgische achtergrond) in 84 middelbare scholen een vragenlijst invulden betreffende hun cultuurparticipatie en –educatie. Op deze data passen we multilevel multinomiale logistische regressie toe. Resultaten en/of onderbouwde conclusies : Onze resultaten sluiten aan bij de sociale mobiliteitstheorie. Boeken lezen voor school beïnvloedt het leesgedrag van jongeren namelijk het sterkst. Zo is er sprake van een instructie-effect en een significante invloed van cultuureducatie, wat opties creëert voor sociale mobiliteit. Daarnaast beïnvloeden verschillende andere ouderlijke en schoolse factoren het leesgedrag positief. Zo beïnvloeden ook het feit of er literatuur gebruikt wordt tijdens de lessen en de culturele activiteiten georganiseerd op school het leesgedrag. Betreffende etniciteit zien we dat alle etnische minderheidsgroepen minder frequent lezen dan etnische Belgen. De meeste en grootste verschillen vinden we voor mensen met Turkse en Marokkaanse roots. Onderwijsfactoren (vooral boeken lezen voor school) verklaren voornamelijk etnische verschillen, dus volgen we de ‘educational marginality hypothesis’. Schoolse stimulansen hebben een sterkere invloed op het leesgedrag van Turkse en Marokkaanse jongeren dan op dat van etnische Belgen. Voor hen is de meerwaarde van cultuureducatie dus nog groter.
Keywords
sociale mobiliteit, cultuureducatie, 'educational marginality', etniciteit, leesgedrag, jongeren

Citation

Please use this url to cite or link to this publication:

MLA
Beunen, Sofie, Jessy Siongers, and John Lievens. “Tussen De Lijnen Lezen: Over Het Leesgedrag Van Jongeren En De Etnische Verschillen.” 2015. Print.
APA
Beunen, S., Siongers, J., & Lievens, J. (2015). Tussen de lijnen lezen: over het leesgedrag van jongeren en de etnische verschillen. Presented at the LKCA.
Chicago author-date
Beunen, Sofie, Jessy Siongers, and John Lievens. 2015. “Tussen De Lijnen Lezen: Over Het Leesgedrag Van Jongeren En De Etnische Verschillen.” In .
Chicago author-date (all authors)
Beunen, Sofie, Jessy Siongers, and John Lievens. 2015. “Tussen De Lijnen Lezen: Over Het Leesgedrag Van Jongeren En De Etnische Verschillen.” In .
Vancouver
1.
Beunen S, Siongers J, Lievens J. Tussen de lijnen lezen: over het leesgedrag van jongeren en de etnische verschillen. 2015.
IEEE
[1]
S. Beunen, J. Siongers, and J. Lievens, “Tussen de lijnen lezen: over het leesgedrag van jongeren en de etnische verschillen,” presented at the LKCA, Utrecht, 2015.
@inproceedings{7039861,
  abstract     = {Onderzoeksdoel en relevantie bijdrage: Een aanzienlijk deel van de Belgische bevolking bestaat uit mensen met een buitenlandse achtergrond. Beleidsmakers streven naar een inclusieverhaal op vlak van cultuurparticipatie, omwille van de verschillende voordelen (zoals sociale integratie) hiermee verbonden. Wij gaan bijgevolg na of er etnische verschillen zijn in leesgedrag en hoe die te verklaren zijn. De specifieke focus op leesgedrag, als onderdeel van cultuurparticipatie, is belangrijk omdat het een meer ‘toegankelijke’ activiteit is (in termen van tijd, plaats, onderwerp en taal) en omwille van de sterkere positieve link met onderwijsprestaties. Lezen levert voordelen op die onmiddellijk ingezet kunnen worden op school (vocabularium-kennis, creativiteit, informatieverwerking, tekstbegrip…), waarbij taal een belangrijk aspect is (zeker voor etnische minderheids-groepen). In meerdere onderzoeken wordt lezen eveneens genoemd als middel tot soci-ale mobiliteit. Gezien deze voordelen is het interessant om te kijken welke factoren het leesgedrag voornamelijk beïnvloeden (ouderlijke of schoolkenmerken). We openen hierbij het sociale mobiliteit-culturele reproductie-debat. Meer specifiek willen we na-gaan of het leesgedrag doormiddel van schoolse cultuureducatie beïnvloed kan worden en in welke mate.

Theoretisch kader : Enerzijds gaat Bourdieu’s culturele reproductietheorie er vanuit dat vooral de ouders het leesgedrag beïnvloeden. Dit komt onder meer doordat ze een be-paald voorbeeldgedrag stellen (bv. lezen, naar de bibliotheek gaan…) dat kinderen per-cipiëren als normaal en zullen reproduceren. Daartegenover staat de sociale mobiliteitstheorie, die de ouderlijke invloed niet ontkent, maar evenwel een invloed toeschrijft aan andere socialiserende actoren, zoals bijvoorbeeld de school. Op die manier kunnen kinderen een hogere sociale positie dan de ouders bereiken. Verder tonen verscheidene onderzoeken de lagere culturele participatie van etnische minderheidsgroepen aan. Wanneer we dit willen verklaren staat de ‘(educational) marginality hypothesis’ tegenover het ‘ethnicity perspective’. De ene groep schrijft de lagere participatie toe aan het lagere opleidingsniveau van migranten, de andere aan verschillende motieven om de vrije tijd door te brengen en aan verschillen in subculturele identiteit.

Onderzoeksmethode : In 2013 werd in Vlaanderen een grootschalig surveyonderzoek opge-zet, waarbij 5086 leerlingen (30% met niet-Belgische achtergrond) in 84 middelbare scholen een vragenlijst invulden betreffende hun cultuurparticipatie en –educatie. Op deze data passen we multilevel multinomiale logistische regressie toe.

Resultaten en/of onderbouwde conclusies : Onze resultaten sluiten aan bij de sociale mobiliteitstheorie. Boeken lezen voor school beïnvloedt het leesgedrag van jongeren namelijk het sterkst. Zo is er sprake van een instructie-effect en een significante invloed van cultuureducatie, wat opties creëert voor sociale mobiliteit. Daarnaast beïnvloeden verschillende andere ouderlijke en schoolse factoren het leesgedrag positief. Zo beïnvloeden ook het feit of er literatuur gebruikt wordt tijdens de lessen en de culturele activiteiten georganiseerd op school het leesgedrag. Betreffende etniciteit zien we dat alle etnische minderheidsgroepen minder frequent lezen dan etnische Belgen. De meeste en grootste verschillen vinden we voor mensen met Turkse en Marokkaanse roots. Onderwijsfactoren (vooral boeken lezen voor school) verklaren voornamelijk etnische verschillen, dus volgen we de ‘educational marginality hypothesis’. Schoolse stimulansen hebben een sterkere invloed op het leesgedrag van Turkse en Marokkaanse jongeren dan op dat van etnische Belgen. Voor hen is de meerwaarde van cultuureducatie dus nog groter.},
  author       = {Beunen, Sofie and Siongers, Jessy and Lievens, John},
  keywords     = {sociale mobiliteit,cultuureducatie,'educational marginality',etniciteit,leesgedrag,jongeren},
  language     = {dut},
  location     = {Utrecht},
  title        = {Tussen de lijnen lezen: over het leesgedrag van jongeren en de etnische verschillen},
  year         = {2015},
}