Ghent University Academic Bibliography

Advanced

Filmsteun in Vlaanderen (1952-2002)

Gertjan Willems UGent (2012) Etmaal van de communicatiewetenschap, Proceedings.
abstract
In deze tijden van hoogconjunctuur van de Vlaamse film, waarbij het lof voor het filmbeleid bezongen wordt door de pers en een groot deel van de filmsector, zou men het bijna vergeten, maar er was een tijd dat het anders was. De geschiedenis van het Vlaamse filmbeleid vanaf de jaren 1950 tot aan het begin van de 21e eeuw leest als één grote tragedie waarbij de deus ex machina – de installatie van een filmfonds – voortdurend om de hoek loert, maar steeds uitgesteld wordt. Tot nog toe bleef een kritische en nauwgezette analyse van deze geschiedenis echter uit, wat niet echt te verwonderen valt gezien de algemene schaarsheid van degelijk academisch onderzoek naar filmbeleid. Deze paper heeft dan ook tot doel om deze leemte op te vullen en aan de hand van origineel archiefmateriaal nieuw licht te laten schijnen op de ontwikkeling van het filmbeleid in Vlaanderen. Hierbij ligt de onderzoeksfocus voornamelijk op de impact van politiek-ideologische factoren op de ontwikkeling en de uitvoering van het filmbeleid. Hoewel deze paper zich richt op de ruimere contouren van het filmbeleid, gaat de meeste aandacht uit naar het beleid met betrekking tot de overheidssteun voor langspeelfilmproducties. De tijdsafbakening voor dit onderzoek beslaat ruim een halve eeuw en loopt vanaf de eerste steunmaatregelen voor de film in België in 1952 tot en met de inwerkingtreding van het Vlaams Audiovisueel Fonds in 2002. De paper toont aan dat reeds bij de eerste voorbereidingen van een systeem van selectieve overheidssteun bepaalde politiek-ideologische factoren zeer bepalend bleken te zijn voor het filmbeleid. Zo werden de onderhandelingen rond een Belgisch filminstituut gedwarsboomd door de Vlaamse drang naar culturele ontvoogding, wat in 1964 resulteerde in een Koninklijk Besluit “ter bevordering van de Nederlandstalige filmcultuur”. In de daaropvolgende jaren volgden talloze pogingen om een Vlaams filmfonds op te richten, maar deze liepen allen uit op een sisser. Dit viel te wijten diverse factoren, maar voornamelijk aan de politieke onverschilligheid tegenover het filmbeleid, in combinatie met de vele regeringscrisissen, meestal over communautaire kwesties, die een belangrijke remmende factor bleken voor de ontwikkeling van het filmbeleid in Vlaanderen. Daar waar andere auteurs de flamingante bekommernissen vooral weerspiegeld zagen in het concreet gevoerde beleid, toont deze paper aan dat diezelfde politiek-ideologische ideeën, meestal onrechtstreeks, mee ten grondslag lagen van het bredere contextueel en juridisch kader waarbinnen het filmbeleid opereerde. Daarnaast toont deze paper ook aan dat de Vlaams-culturele bekommernissen ook tot uiting kwamen in het concreet gevoerde filmproductiebeleid. Het Vlaamse filmbeleid kan dan ook gezien worden binnen de idee van een Vlaamse natievorming, net zoals het geval was voor de publieke omroep. Toen de liberalen in de jaren 1980 het filmbeleidsroer echter overnamen van de christen-democraten, vond er een verschuiving plaats. Waar in de jaren 1960 en 1970 het filmproductiebeleid in de eerste plaats gestuwd werd door Vlaamse en culturele motieven, was het filmproductiebeleid in de jaren 1980 veeleer gebaseerd op economische en commerciële imperatieven. Dit bleef ook het geval gedurende de jaren 1990, maar ook de Vlaamse bekommernissen bleven steeds een prominente plaats opeisen binnen het filmbeleid. De oprichting van het Fonds Film in Vlaanderen in 1993 betekende een bijna ongewijzigde voortzetting van het oude filmbeleid, maar met de inwerkingtreding van het Vlaams Audiovisueel Fonds in 2002 werd een autonoom filmfonds uiteindelijk werkelijkheid. Hierdoor werd de politieke inmenging in het concrete filmproductiebeleid drastisch ingeperkt, en werd er binnen de ontwikkeling van het filmbeleid in Vlaanderen aldus een hoofdstuk afgesloten.
Please use this url to cite or link to this publication:
author
organization
year
type
conference
publication status
published
subject
keyword
Film policy, Flemish film, Nationalism
in
Etmaal van de communicatiewetenschap, Proceedings
pages
15 pages
publisher
Etmaal van de Communicatiewetenschap
place of publication
Leuven
conference name
Etmaal van de communicatiewetenschap
conference location
Leuven
conference start
2012-02-09
conference end
2012-02-10
language
Dutch
UGent publication?
yes
classification
C1
copyright statement
I have retained and own the full copyright for this publication
id
2027359
handle
http://hdl.handle.net/1854/LU-2027359
alternative location
http://www.etmaal2012.eu/nieuws/etmaal-2012-info
date created
2012-02-10 16:25:16
date last changed
2014-04-25 15:50:17
@inproceedings{2027359,
  abstract     = {In deze tijden van hoogconjunctuur van de Vlaamse film, waarbij het lof voor het filmbeleid bezongen wordt door de pers en een groot deel van de filmsector, zou men het bijna vergeten, maar er was een tijd dat het anders was. De geschiedenis van het Vlaamse filmbeleid vanaf de jaren 1950 tot aan het begin van de 21e eeuw leest als {\'e}{\'e}n grote tragedie waarbij de deus ex machina -- de installatie van een filmfonds -- voortdurend om de hoek loert, maar steeds uitgesteld wordt. Tot nog toe bleef een kritische en nauwgezette analyse van deze geschiedenis echter uit, wat niet echt te verwonderen valt gezien de algemene schaarsheid van degelijk academisch onderzoek naar filmbeleid. Deze paper heeft dan ook tot doel om deze leemte op te vullen en aan de hand van origineel archiefmateriaal nieuw licht te laten schijnen op de ontwikkeling van het filmbeleid in Vlaanderen. Hierbij ligt de onderzoeksfocus voornamelijk op de impact van politiek-ideologische factoren op de ontwikkeling en de uitvoering van het filmbeleid. Hoewel deze paper zich richt op de ruimere contouren van het filmbeleid, gaat de meeste aandacht uit naar het beleid met betrekking tot de overheidssteun voor langspeelfilmproducties. De tijdsafbakening voor dit onderzoek beslaat ruim een halve eeuw en loopt vanaf de eerste steunmaatregelen voor de film in Belgi{\"e} in 1952 tot en met de inwerkingtreding van het Vlaams Audiovisueel Fonds in 2002. De paper toont aan dat reeds bij de eerste voorbereidingen van een systeem van selectieve overheidssteun bepaalde politiek-ideologische factoren zeer bepalend bleken te zijn voor het filmbeleid. Zo werden de onderhandelingen rond een Belgisch filminstituut gedwarsboomd door de Vlaamse drang naar culturele ontvoogding, wat in 1964 resulteerde in een Koninklijk Besluit {\textquotedblleft}ter bevordering van de Nederlandstalige filmcultuur{\textquotedblright}. In de daaropvolgende jaren volgden talloze pogingen om een Vlaams filmfonds op te richten, maar deze liepen allen uit op een sisser. Dit viel te wijten diverse factoren, maar voornamelijk aan de politieke onverschilligheid tegenover het filmbeleid, in combinatie met de vele regeringscrisissen, meestal over communautaire kwesties, die een belangrijke remmende factor bleken voor de ontwikkeling van het filmbeleid in Vlaanderen. Daar waar andere auteurs de flamingante bekommernissen vooral weerspiegeld zagen in het concreet gevoerde beleid, toont deze paper aan dat diezelfde politiek-ideologische idee{\"e}n, meestal onrechtstreeks, mee ten grondslag lagen van het bredere contextueel en juridisch kader waarbinnen het filmbeleid opereerde. Daarnaast toont deze paper ook aan dat de Vlaams-culturele bekommernissen ook tot uiting kwamen in het concreet gevoerde filmproductiebeleid. Het Vlaamse filmbeleid kan dan ook gezien worden binnen de idee van een Vlaamse natievorming, net zoals het geval was voor de publieke omroep. Toen de liberalen in de jaren 1980 het filmbeleidsroer echter overnamen van de christen-democraten, vond er een verschuiving plaats. Waar in de jaren 1960 en 1970 het filmproductiebeleid in de eerste plaats gestuwd werd door Vlaamse en culturele motieven, was het filmproductiebeleid in de jaren 1980 veeleer gebaseerd op economische en commerci{\"e}le imperatieven. Dit bleef ook het geval gedurende de jaren 1990, maar ook de Vlaamse bekommernissen bleven steeds een prominente plaats opeisen binnen het filmbeleid. De oprichting van het Fonds Film in Vlaanderen in 1993 betekende een bijna ongewijzigde voortzetting van het oude filmbeleid, maar met de inwerkingtreding van het Vlaams Audiovisueel Fonds in 2002 werd een autonoom filmfonds uiteindelijk werkelijkheid. Hierdoor werd de politieke inmenging in het concrete filmproductiebeleid drastisch ingeperkt, en werd er binnen de ontwikkeling van het filmbeleid in Vlaanderen aldus een hoofdstuk afgesloten.},
  author       = {Willems, Gertjan},
  booktitle    = {Etmaal van de communicatiewetenschap, Proceedings},
  keyword      = {Film policy,Flemish film,Nationalism},
  language     = {dut},
  location     = {Leuven},
  pages        = {15},
  publisher    = {Etmaal van de Communicatiewetenschap},
  title        = {Filmsteun in Vlaanderen (1952-2002)},
  url          = {http://www.etmaal2012.eu/nieuws/etmaal-2012-info},
  year         = {2012},
}

Chicago
Willems, Gertjan. 2012. “Filmsteun in Vlaanderen (1952-2002).” In Etmaal Van De Communicatiewetenschap, Proceedings. Leuven: Etmaal van de Communicatiewetenschap.
APA
Willems, Gertjan. (2012). Filmsteun in Vlaanderen (1952-2002). Etmaal van de communicatiewetenschap, Proceedings. Presented at the Etmaal van de communicatiewetenschap, Leuven: Etmaal van de Communicatiewetenschap.
Vancouver
1.
Willems G. Filmsteun in Vlaanderen (1952-2002). Etmaal van de communicatiewetenschap, Proceedings. Leuven: Etmaal van de Communicatiewetenschap; 2012.
MLA
Willems, Gertjan. “Filmsteun in Vlaanderen (1952-2002).” Etmaal Van De Communicatiewetenschap, Proceedings. Leuven: Etmaal van de Communicatiewetenschap, 2012. Print.