@phdthesis{01HVVFBMHP0ZT3JDWGMC20MDZW,
  abstract     = {{In dit proefschrift ontwerpen we een wetenschappelijk betrouwbare en praktisch toepasbare methode om nationale variatie in de grammatica van het Standaardnederlands te onderzoeken en te beschrijven in een referentiegrammatica. De aanleiding is de lopende herziening van de Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS), de belangrijkste referentiegrammatica van het Nederlands voor een breed publiek. Een van de doelen van het herzieningsproject is namelijk om de pluricentrische visie op het Nederlands te implementeren, i.e. de visie dat er meerdere nationale standaardvariëteiten van het Nederlands zijn. De Taalunie onderscheidt bijvoorbeeld Belgisch Nederlands (BN), Nederlands Nederlands (NN) en Surinaams Nederlands (SN). In zo’n pluricentrische ANS moeten grammaticale verschillen tussen de nationale standaardvariëteiten beschreven worden.

Om tot zo’n onderzoeks- en beschrijvingsmethode te komen, reflecteren we op basis van literatuurstudie over vragen (1)-(5). We beperken ons daarbij tot BN en NN, aangezien er te weinig voorstudies zijn over SN.

(1)	Op welk geografisch niveau beschrijf je diatopische variatie in de standaardtaal: moet er bijvoorbeeld rekening worden gehouden met verschillen onder het nationale niveau?
(2)	Op basis van welk type data kan de diatopische variatie het beste beschreven worden: productiedata, evaluatiedata of een combinatie van beide?
(3)	Welke productiedata zijn representatief voor standaardtaal?
(4)	Met welke methodes meet je diatopische variatie in productiedata? 
(5)	Hoe vertaal je productiedata naar een beschrijving in een referentiegrammatica?

Op basis van die literatuurstudie beargumenteren we bij (1) dat het gerechtvaardigd is om diatopische variatie op nationaal niveau te beschrijven. Bij (2) besluiten we dat evaluatiedata minder geschikt zijn bij onderzoek naar een groot aantal grammaticale verschijnselen, zodat we ons bij (3)-(5) toespitsen op productiedata. Bij (3) laten we zien dat krantentaal het beste bruikbaar is om standaardtaal te beschrijven, hoewel het genre een aantal beperkingen kent. Bij (4) en (5) stellen we vast dat er nood is aan productiedata waaraan methodes voor onderzoek en beschrijving kunnen worden afgetoetst. Daarom verkennen we de variatie tussen BN en NN bij een representatief staal van 24 grammaticale verschijnselen die potentieel diatopische variatie vertonen. 

Voor dat verkennend onderzoek ontwerpen we een systematische methode, en we voeren het onderzoek uit in de krantencomponent van SoNaR. Op basis van de verzamelde productiedata worden zes categorieën grammaticale verschijnselen met diatopische variatie onderscheiden die relevant zijn voor de grammaticografische beschrijving. Voor elke categorie wordt een methode voorgesteld om volgende kenmerken te beschrijven in een referentiegrammatica: 

(a)	het verspreidingspatroon van de varianten;
(b)	de normatieve status van de varianten;
(c)	kwalitatieve noord-zuidverschillen in het gebruik van de varianten;
(d)	de eventuele bijzondere pragmatische waarde van de varianten.

Zo komen we tot een methode om nationale variatie in de grammatica te onderzoeken en te beschrijven. Hoewel er daarbij een aantal blinde vlekken overblijven, heeft de methode als belangrijke voordelen dat ze grammaticografen houvast biedt om de grammaticale noord-zuidvariatie voor een groot aantal verschijnselen te beschrijven op een systematische en wetenschappelijk betrouwbare wijze. Bovendien wordt die variatie behoorlijk fijnmazig weergegeven in de referentiegrammatica, op zo’n manier dat voor de gebruikers ervan duidelijk wordt dat niet alle grammaticale noord-zuidverschillen over dezelfde kam geschoren kunnen worden.}},
  author       = {{Dhondt, Arne}},
  keywords     = {{pluricentrisme,Nederlands,grammatica,corpuslinguïstiek,geografische variatie}},
  language     = {{dut}},
  pages        = {{XXXVIII, 730}},
  publisher    = {{Universiteit Gent. Faculteit Letteren en Wijsbegeerte}},
  school       = {{Ghent University}},
  title        = {{Pluricentrisme in de praktijk : naar een methode voor de codificatie van grammaticale verschillen tussen Belgisch Nederlands en Nederlands Nederlands}},
  year         = {{2024}},
}